معرفی نشانه کمبود گاز مبرد در اسپلیت!

نشانه کمبود گاز مبرد در اسپلیت یکی از کلیدی ترین مواردی است که هر دارنده سیستم تهویه مطبوع باید با دقت بالایی آن را زیر نظر داشته باشد تا از بروز خسارات سنگین به کمپرسور جلوگیری کند. دستگاه اسپلیت برای خنک سازی محیط به یک سیکل تبریدی متکی است. گاز مبرد در قلب آن جریان دارد و هرگونه کاهش در سطح این ماده می تواند عملکرد کل سیستم را مختل سازد.

زمانی که شارژ گاز دستگاه از حد استاندارد پایین تر می رود، نه تنها کیفیت سرمایش به شدت افت می کند. همچنین بلکه قطعات مکانیکی نیز تحت فشار مضاعف قرار می گیرند. در ادامه، به بررسی دقیق تمامی ابعاد این مشکل می پردازیم تا شما بتوانید به موقع متوجه اختلالات شوید و پیش از سوختن قطعات حساس، نسبت به رفع نشتی و شارژ مجدد اقدام نمایید. شناخت این علائم به شما کمک می کند تا عمر مفید دستگاه خود را افزایش دهید و هزینه های گزاف تعمیرات را به حداقل برسانید.

کاهش قدرت خنک کنندگی و باد گرم خروجی از پنل

اولین و ملموس ترین پیامد کمبود مبرد در سیستم های اسپلیت، افت شدید توانایی جذب گرما از محیط داخلی و انتقال آن به بیرون است. این اتفاق باعث می شود هوای خروجی از پنل داخلی دمای مطلوبی نداشته باشد. در حالت عادی، مبرد مایع با دمای بسیار پایین وارد اواپراتور می شود و با جذب گرمای اتاق به گاز تبدیل می گردد، اما وقتی مقدار این ماده کم باشد، فرآیند تبادل حرارت به درستی صورت نمی گیرد. در چنین شرایطی، کاربر حتی با تنظیم درجه ترموستات روی کمترین مقدار، سرمای مطلوبی را در محیط حس نمی‌کند. این اختلال، سیستم را مجبور می‌کند تا برای دستیابی به دمای تعیین‌شده، به صورت مداوم فعالیت کند.

استمرار در کارکرد دستگاه زمانی که باد خروجی ولرم است، منجر به داغ شدن بیش از حد سیم پیچ های موتور می شود و می تواند عایق بندی داخلی را از بین ببرد. بسیاری از کاربران تصور می کنند کثیفی فیلترها تنها دلیل این مشکل است، در حالی که نشانه کمبود گاز مبرد در اسپلیت در اغلب موارد خود را با همین باد گرم نشان می دهد. اگر فیلترها تمیز هستند و تنظیمات ریموت کنترل روی حالت خنک کننده قرار دارد اما سرمای کافی حس نمی شود، باید حتماً فشار گاز را بررسی کنید. تکنسین های مجرب با اندازه گیری آمپر مصرفی دستگاه و فشار لوله برگشت، متوجه می شوند که آیا مبرد کافی در سیکل وجود دارد یا خیر؟

یخ زدگی لوله های رفت و پنل داخلی دستگاه

کاهش فشار گاز در سیستم، پدیده عجیبی را رقم می زند که متخصصان آن را انجماد رطوبت روی لوله های مسی و فین های اواپراتور می‌نامند. فرآیندی که به دلیل افت ناگهانی فشار و رسیدن دمای مبرد به زیر نقطه انجماد رخ می‌دهد. وقتی حجم مبرد کاهش می‌یابد، فشار در ابتدای مسیر اواپراتور به شدت سقوط می‌کند. این افت فشار، دمای مبرد را به سطحی بسیار کمتر از استانداردهای طراحی می‌رساند. در این حالت، رطوبت موجود در هوای اتاق به جای آنکه در قالب قطرات آب از مسیر لوله درین عبور کند، مستقیماً روی سطح سرد پنل به یخ تبدیل می‌شود. این لایه یخ در نقش یک عایق حرارتی ظاهر می‌شود و مانع از تبادل گرما بین هوای اتاق و مبرد می گردد که در نهایت ریزش آب از بدنه پنل را به همراه دارد.(بیشتر بخوانید: انواع مبرد در تهویه مطبوع)

کاربران معمولاً در ابتدای بروز این مشکل، برفک یا قندیل‌های کوچکی را روی لوله نازک در یونیت خارجی مشاهده می‌کنند که یک نشانه قطعی برای کمبود گاز است. این وضعیت خطر بزرگی را برای دستگاه ایجاد می‌کند، زیرا احتمال بازگشت مایع مبرد به سمت کمپرسور را بالا می‌برد و مسیر جریان هوا را کاملاً مسدود می‌سازد. چنانچه پرتاب تکه‌های یخ از پنل داخلی را حس کردید یا لایه‌ای سفیدرنگ لوله‌های مسی پشت دستگاه را پوشاند، باید بدون درنگ دستگاه را خاموش نمایید. استمرار فعالیت اسپلیت در این شرایط، فشار خردکننده‌ای به اجزای داخلی وارد می‌کند. همچنین هزینه تعمیرات سنگینی را بر دوش شما می‌گذارد.

افزایش غیرمتعارف هزینه های برق و قبوض ماهانه

یکی از جنبه های پنهان اما بسیار مهم در تحلیل وضعیت سلامت دستگاه، بررسی راندمان انرژی و میزان مصرف برق است. مصرف برق در صورت کمبود گاز به شکل تصاعدی افزایش می یابد. از آنجایی که سیستم قادر نیست دمای محیط را به حد نصاب تنظیم شده برساند، ترموستات اجازه قطع فعالیت را به کمپرسور نمی دهد. سپس دستگاه به صورت یکسره کار می کند. کارکرد مداوم قطعات الکتریکی پرمصرف مانند موتور فن های بیرونی و اصلی ترین مصرف کننده یعنی کمپرسور، باعث جهش در ارقام قبض برق می شود. این موضوع برای واحدهای مسکونی و تجاری که از سیستم های اینورتر استفاده می کنند، بسیار محسوس تر است؛ زیرا تکنولوژی اینورتر در صورت بروز نقص، کارایی خود را از دست می دهد.

در واقع، دستگاهی که با کمبود گاز مواجه است، سعی می کند با صرف انرژی بیشتر، کمبود ظرفیت برودتی خود را جبران کند که عملاً در محیط های گرمسیری غیرممکن است. این تلاش بیهوده تنها منجر به استهلاک زودرس قطعات برد الکترونیکی و کنتاکتورها می گردد. بررسی دوره ای قبوض انرژی یک روش هوشمندانه برای مدیران تاسیسات است تا پیش از توقف کامل سیستم، متوجه ناهنجاری های فنی شوند. بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان ها مستلزم آن است که سیکل تبرید همواره در فشار نامی خود کار کند تا عملکرد دستگاه در بالاترین سطح باقی بماند.

صدای غیرعادی از لوله ها و کمپرسور

سیستم های تهویه مطبوع در حالت سلامت، صدای یکنواخت و استانداردی دارند. کاهش سطح مبرد باعث ایجاد نویزهای خاصی می شود که ناشی از تغییر فاز ناگهانی مبرد و ورود حباب های هوا به مدار است. وقتی مقدار گاز کم باشد، مبرد در طول مسیر به جای جریان روان، دچار تلاطم می شود و صداهایی شبیه به قل قل یا وزوز از داخل لوله های مسی شنیده می شود. همچنین، کمپرسور برای جابه جایی مقدار اندک مبرد باقی مانده باید با فشار مکانیکی بیشتری فعالیت کند که این امر منجر به تولید صدای ناهنجار و لرزش در یونیت خارجی می شود. تداوم این وضعیت باعث می شود قطعات متحرک داخلی کمپرسور دچار سایش زودرس شوند.

صداهای ناشی از اصطکاک قطعات داخلی به دلیل کاهش روغن کاری نیز در این مرحله بسیار شایع است، زیرا روغن کمپرسور همراه با گاز در مدار می چرخد و کمبود گاز به معنای اختلال در بازگشت روغن است. اگر این صداها نادیده گرفته شوند، به زودی شاهد سوختن کامل موتور خواهیم بود که گران ترین قطعه دستگاه محسوب می شود. تشخیص نشانه کمبود گاز مبرد در اسپلیت از طریق حس شنوایی، مهارتی است که به ساکنین کمک می کند تا قبل از وقوع آسیب جدی، با مرکز خدمات تماس بگیرند. هرگونه نویز غیرطبیعی که پیش از این وجود نداشته، باید به عنوان یک هشدار امنیتی برای سلامت دستگاه تلقی گردد.

نشت روغن در محل اتصالات و شیرهای سرویس

گاز مبرد به خودی خود بی رنگ است و تشخیص نشتی آن در محیط باز دشوار می باشد، اما همراهی دائمی روغن با این گاز، ردی فیزیکی از محل نشتی بر جای می گذارد. در سیستم های برودتی، روغن مخصوصی جهت روان کاری قطعات متحرک درون مدار می چرخد. در نهایت هر جا که حفره ای برای خروج گاز وجود داشته باشد، مقداری روغن نیز به بیرون تراوش می کند. بنابراین، وجود لکه های چرب و سیاه در اطراف مهره های اتصالی پنل، محل جوشکاری لوله ها یا زیر کندانسور، یک دلیل بر تخلیه تدریجی گاز مبرد است. این لکه ها معمولاً گرد و غبار محیط را به خود جذب کرده و ظاهری کاملاً مشخص و سیاه پیدا می کنند که با چشم غیرمسلح قابل رویت است.

نشانه فیزیکی	علت بروز	راه حل
صدای قل قل لوله	جریان دوفازی مبرد و هوا	وکیوم کامل و شارژ مجدد
گرمای بیش از حد کمپرسور	عدم بازگشت گاز خنک	بررسی فشار گاز و جریان آمپر
لکه روغن روی شیرها	شکستگی اتصالات یا پرچ ها	آچارکشی اتصالات
یخ زدن لوله نازک	افت فشار زیر نقطه انجماد	خاموش کردن دستگاه و نشت یابی

سخن پایانی

شناسایی دقیق و به موقع نشانه کمبود گاز مبرد در اسپلیت نه تنها ضامن آسایش و خنکی محل زندگی شماست، بلکه از هدررفت سرمایه و انرژی نیز جلوگیری می کند. همانطور که بررسی شد، علائمی همچون افت کیفیت سرما، یخ زدگی قطعات، صداهای ناهنجار و مشاهده لکه های روغن، همگی هشدارهایی هستند که نشان می دهند سیستم شما در وضعیت بحرانی قرار دارد. توصیه می شود همواره از تکنسین های مجرب برای سرویس دوره ای کمک بگیرید تا با استفاده از تجهیزات دقیق، فشار گاز دستگاه را مانیتور کرده و از عملکرد بهینه اسپلیت در اوج گرمای تابستان اطمینان حاصل کنید.

سوالات متداول

آیا کمبود گاز مبرد همیشه باعث خاموش شدن دستگاه می شود؟

لزوماً خیر. در مدل های قدیمی، دستگاه علی رغم کمبود گاز به کار خود ادامه می دهد تا زمانی که کمپرسور بر اثر حرارت بالا بسوزد کند. اما در مدل های جدید و اینورتر، سنسور فشار کد خطا صادر کرده و برای محافظت از قطعات، سیستم را به طور خودکار خاموش کنند.