اتاق هواساز چیست؟ معرفی کامل+کاربردها

در پروژه های بزرگ ساختمانی، صنعتی، درمانی و تجاری، تامین کیفیت هوای مناسب برای فضای داخلی یک ضرورت است. برای این کار، از تجهیزات پیشرفته ای استفاده می شود که کنترل دقیق دما، رطوبت، فیلتراسیون و جریان هوا را فراهم کنند. یکی از اجزای مهم در این سیستم ها “اتاق هواساز” است که قلب تاسیسات تهویه مطبوع ساختمان به شمار می آید.

اتاق هواساز نه تنها محل استقرار دستگاه های هواساز (AHU) است بلکه طراحی، جانمایی و تجهیز صحیح آن، تاثیر مستقیم بر راندمان سیستم تهویه، صرفه جویی انرژی، سهولت تعمیرات و دسترسی مناسب به تجهیزات دارد. در این مقاله، به صورت کامل و تشریحی بررسی می کنیم اتاق هواساز چیست، چه وظایفی دارد و چه الزامات و استانداردهایی در طراحی آن باید رعایت شود.

تعریف اتاق هواساز و نقش آن در ساختمان

اتاق هواساز به فضایی اطلاق می شود که به صورت اختصاصی برای استقرار دستگاه های هواساز و تجهیزات مرتبط با تهویه مطبوع طراحی و ساخته می شود. در این اتاق، دستگاه های هواساز قرار می گیرند و از طریق کانال ها، هوا به فضاهای داخلی ساختمان توزیع می شود.

این اتاق به نوعی “مرکز کنترل هوای ساختمان” محسوب می شود و وظیفه دارد امکان دسترسی به هواساز و تجهیزات جانبی آن مانند فیلترها، کویل های سرمایشی و گرمایشی، فن ها و دمپرها را به شکلی آسان و ایمن فراهم کند.(بیشتر بخوانید: سیستم تهویه مطبوع مناسب برای ساختمان های مسکونی)

اهمیت طراحی استاندارد اتاق هواساز

طراحی صحیح اتاق هواساز اهمیت بالایی در عملکرد کلی سیستم تهویه دارد. این فضا باید به گونه ای باشد که تعمیرات، سرویس های دوره ای و تعویض قطعات به راحتی انجام شود و تجهیزات در شرایط محیطی مطلوب کار کنند.

یکی از نکات مهم، جانمایی اتاق هواساز در محل مناسب ساختمان است تا از یک سو مسیر کانال ها بهینه و کوتاه باشد و از سوی دیگر نویز و لرزش به فضاهای کاربری منتقل نشود.

علاوه بر این، تهویه مناسب خود اتاق هواساز و تامین شرایط دمایی و رطوبتی پایدار برای عملکرد درست تجهیزات بسیار مهم است، به ویژه در پروژه های حساس مانند بیمارستان ها.

اجزای اصلی داخل اتاق هواساز

در داخل این اتاق، مجموعه ای از تجهیزات کلیدی نصب می شود که هر کدام نقشی حیاتی در کیفیت هوای ورودی به ساختمان دارند. بنابراین برای شناخت بهتر اتاق هواساز، خوب است که با اجزای به کار رفته در ساختار آن بیش تر آشنا شویم:

• دستگاه هواساز (AHU) :

اصلی ترین تجهیز که شامل فن، فیلترها، کویل های سرمایش و گرمایش، دمپرها و گاهی رطوبت زن است.

• سیستم فیلتراسیون:

برای تصفیه هوای ورودی و حذف ذرات گرد و غبار و آلودگی ها.

• کویل های حرارتی:

برای کنترل دمای هوای ورودی به کمک آب سرد یا آب گرم.

• سیستم های کنترل:

مانند سنسورهای دما، رطوبت و فشار که عملکرد دستگاه ها را پایش و تنظیم می کنند.

نصب استاندارد اتاق هواساز

نصب اتاق هواساز باید طبق اصول و استاندارد های خاصی انجام گیرد. این اتاق باید در ابعاد خاصی طراحی شده و در مکان مناسبی نصب شود. بنابراین برای نصب و راه اندازی اتاق هواساز باید الزامات فنی مختلفی را مد نظر قرار داده و اصول زیادی را رعایت کرد که مهم ترین آن ها عبارتند از:

الزامات فنی و ابعادی

ابعاد اتاق هواساز باید متناسب با اندازه دستگاه ها و فضای موردنیاز برای دسترسی ایمن و راحت به تمام بخش ها انتخاب شود. استانداردها توصیه می کنند حداقل ۷۰ سانتی متر فاصله در اطراف تجهیزات برای سرویس و نگهداری در نظر گرفته شود.

همچنین باید مسیرهایی برای ورود و خروج هوای تازه، هوای برگشتی و هوای خروجی از هواساز پیش بینی شود تا سیستم کانال کشی به صورت بهینه طراحی شود. کف اتاق هواساز باید دارای مقاومت مناسب در برابر لرزش باشد و در صورت نیاز، از پایه های ضد ارتعاش استفاده شود تا لرزش ها و نویز ناشی از عملکرد فن ها به سازه ساختمان منتقل نشود.

موقعیت و جانمایی اتاق هواساز در ساختمان

مکان یابی اتاق هواساز اهمیت زیادی دارد و باید به عواملی مانند دسترسی به هوای تازه، مسیرهای کوتاه کانال کشی، فاصله از فضاهای حساس به صدا و لرزش و شرایط نگهداری آسان توجه شود. در بسیاری از پروژه های بزرگ، این اتاق در زیرزمین یا طبقه اول قرار می گیرد تا مسیر کانال کشی به حداقل برسد اما در برج ها و ساختمان های مرتفع، ممکن است در بام یا طبقات میانی نیز طراحی شود.

مزایای استفاده از اتاق هواساز اختصاصی

داشتن یک اتاق مجزا برای هواساز مزایای مهمی دارد. این سیستم می تواند در بهبود عملکرد و افزایش راندمان بسیار موثر باشد. مهم ترین مزایای استفاده از اتاق هواساز اختصاصی عبارتند از:

• افزایش راندمان سیستم:

به دلیل کاهش طول کانال ها و مسیرهای رفت وبرگشت هوا.

• کاهش نویز و لرزش:

با جانمایی صحیح و استفاده از عایق های صوتی مناسب.

• دسترسی آسان برای سرویس و نگهداری:

که موجب کاهش زمان توقف سیستم در صورت نیاز به تعمیر می شود.

• حفاظت از تجهیزات:

فراهم کردن محیطی امن و مناسب برای کارکرد پایدار دستگاه ها.

جمع بندی

اتاق هواساز یک بخش حیاتی در سیستم تهویه مطبوع ساختمان است که به عنوان محل استقرار تجهیزات هواساز و اجزای جانبی، نقش مهمی در تضمین کیفیت هوای داخلی، بهبود راندمان سیستم و تسهیل در نگهداری ایفا می کند.

طراحی صحیح این فضا، جانمایی استاندارد تجهیزات، تامین شرایط محیطی مناسب و دسترسی آسان به تجهیزات، همگی از عواملی هستند که در کیفیت عملکرد سیستم تهویه مطبوع و رضایت کاربران ساختمان تاثیرگذارند.

سوالات متداول

1. اتاق هواساز چه تفاوتی با اتاق موتورخانه دارد؟
   اتاق هواساز مخصوص استقرار تجهیزات مربوط به توزیع و کنترل هوای مطبوع است، در حالی که موتورخانه محل استقرار تجهیزات مولد انرژی حرارتی یا سرمایشی مانند بویلر و چیلر است.
2. آیا ابعاد اتاق هواساز باید استاندارد باشد؟
   بله؛ ابعاد این اتاق باید متناسب با اندازه تجهیزات و فضای لازم برای تعمیر و نگهداری ایمن آن ها طراحی شود.
3. اتاق هواساز در کدام طبقه ساختمان بهتر است قرار گیرد؟
   بسته به نوع پروژه و مسیرهای کانال کشی، می توان آن را در زیرزمین، طبقه اول یا حتی بام ساختمان طراحی کرد اما باید دسترسی آسان و مسیرهای بهینه برای انتقال هوا در نظر گرفته شود.